Phần thưởng quý nhất đó là được nông dân tin tưởng

Vào buổi một chiều đầu thu, chúng tôi đến Hợp tác xã Đại Nghĩa, huyện Mỹ Đức, ngoại thành Hà Nội để thăm mô hình hệ thống thâm canh cải tiến lúa và gặp ông chủ nhiệm hợp tác xã, người được mời đi Mỹ chia sẻ kinh nghiệm áp dụng phương pháp canh tác lúa mới này.

Nhóm nông dân tham gia buổi gặp mặt với đoàn không hết lời ca ngợi ông Lê Ngọc Thạch, chủ nhiệm hợp tác xã của mình. “Chúng tôi nghĩ là ông Thạch là chủ nhiệm dám nghĩ dám làm”, “Ông chủ nhiệm rất tích cực tham gia các mô hình mới” là những lời chia sẻ của họ. Giữ chức chủ nhiệm HTX Đại Nghĩa được 9 năm nay, ông thực sự được bà con tôn trọng và quý mến.

Động lực để ông chủ nhiệm “dám” áp dụng các phương pháp mới đã đeo đuổi ông Thạch từ hàng chục năm nay. Ngay từ khi còn trẻ, ông đã cảm nhận được sự vất vả của nghề nông. “Người nông dân tích cực, làm ăn vất vả nhưng thu nhập không cao nên tôi đã có ý nghĩ phải đưa khoa học kỹ thuật để tăng năng suất và tăng thu nhập cho người dân”. Ông vẫn nhớ một kỷ niệm buồn năm 1984, cả gia đình vất vả cấy trồng nhưng bị sâu bệnh phá hoại nên thu hoạch chẳng đủ ăn.

Tham gia công tác địa phương từ khi phục viên về quê năm 1981, ban đầu ông Thạch làm thư ký, rồi đội trưởng, sau  tham gia thêm hội cán bộ cựu chiến binh. Đến 2001, ông được xã viên tín nhiệm bầu làm chủ nhiệm, ông càng thêm quyết tâm với mục tiêu “phải lãnh đạo nông dân sản xuất hiệu quả bằng cách áp dụng phương pháp kỹ thuật mới”.

Trong quá trình tìm tòi các phương pháp mới, ông Thạch được tiếp cận với hệ thống thâm canh cải tiến lúa (theo tiếng Anh là system of rice intensification, được viết tắt là SRI) do Oxfam và Cục Bảo vệ thực vật hỗ trợ.

SRI là phương pháp canh tác lúa sinh thái và hiệu quả, tăng năng suất nhưng lai giảm chi phí đầu vào như giống, phân bón, thuốc trừ sâu và nước tưới. Việc canh tác phải tuân theo một số nguyên tắc kỹ thuật cơ bản bao gồm cấy mạ non, cấy một dảnh, cấy thưa vuông mắt sàng, quản lý nước, làm cỏ sục bùn và bón phân hữu cơ.

Được đi tham quan, nhìn tận mắt mô hình SRI ở một số địa phương khác, ông tin tưởng là áp dụng SRI ở địa phương sẽ thắng lợi.

Tuy nhiên không phải ai cũng dễ được thuyết phục khi họ chưa được tai nghe, mắt thấy, tay sờ. Thậm chí ông còn bị người người dèm pha, không hiểu sao ông lại muốn áp dụng một phương pháp khác hẳn với cách cấy lúa truyền thống. Chính vì thế ông phải đứng ra đảm bảo để khuyến khích bà con tham gia: “Tôi cam kết nếu sản lượng thấp hơn, tôi sẽ đền bù.”

Vụ mùa năm 2006 là vụ thử nghiệm đầu tiên, cả hợp tác xã cấy thử trên 4ha, 30 hộ cùng tham gia. Sang vụ chiêm xuân tiếp theo, diện tích canh tác tăng lên 15ha và số lượng hộ tham gia tăng gấp 3 lần là 150 hộ. Sau hai vụ thử nghiệm thành công, bà con yên tâm với kết quả nên đến từ vụ mùa 2007, 100% các hộ trong hợp tác xã đã cùng áp dụng phương pháp mới này.

Bà con tận mắt thấy được nhiều cái lợi từ phương pháp mới.

Thời gian cấy, làm cỏ và chăm sóc cũng giảm đi, bà con nông dân có thêm thời gian đẩy mạnh chăn nuôi, chị em đi chợi buôn bán thêm hàng hóa tăng thu nhập, nam giới đi xây dựng. Ngoài ngày công, nước, do cấy thưa thoáng cây lúa SRI khỏe hơn không cần bón bổ sung nhiều nên tiết kiệm thêm được chi phí phân bón. Tính trung bình, theo phương pháp mới năng suất tăng khoảng 10-15%.,nhưng chi phí tiết kiêm được 30% thành ra lãi tăng hơn 30 – 50% tùy điều kiện.Từ ngày cấy theo phương pháp SRI, họ cũng thấy môi trường tốt hơn, cua cá ở các mương nhiều lên, buổi chiều ra đồng hóng mát không ngửi thấy mùi thuốc sâu nữa.

Chúng tôi hỏi vui xem ông Thạch đã có được bằng khen hay phần thưởng gì với những đóng góp của mình với cộng đồng. Cả nhóm nông dân lao xao trả lời hộ là vật chất thì chưa có gì. Với ông Thạch có một phần thưởng đáng giá hơn, “Phần thưởng quý nhất đó là được nông dân tin tưởng” ông chia sẻ.

Cũng chính vì những đóng góp của mình trong việc phổ biến và áp dụng các phương pháp canh tác mới cho bà con nông dân, ông chủ nhiệm Hợp tác xã Đại Nghĩa được mời đi Mỹ để chia sẻ kinh nghiệm áp dụng hệ thống thâm canh cải tiến lúa nhân ngày Lương thực thế giới 16 tháng 10 vừa qua. Cùng với các nông dân từ Haiti, Mali, và Ấn Độ, ông Thạch góp tiếng nói của người nông dân Việt Nam để thúc đẩy các chính sách khuyến khích đầu tư nhiều hơn và tốt hơn trong nông nghiệp, cải thiện an ninh lương thực toàn cầu, bảo vệ môi trường, và xóa đói nghèo.

Tác giả: Nguyễn Hoàng Yến – Cán bộ truyền thông Oxfam

Advertisements

Sách SRI “Nhiều lúa gạo hơn cho con người, nhiều nước hơn cho hành tinh”

Hiện nay sách “More rice for people, more water for the planet” (Tạm dịch ” Nhiều lúa gạo hơn cho con người, nhiều nước hơn cho hành tinh”) đã được dịch sang tiếng Việt. Cuốn sách này được biên soạn với nguồn thông tin được cung cấp từ: Biksham Gujja thuộc Chương trình Nước sạch Toàn cầu, Quỹ Quốc tế Bảo vệ Thiên nhiên Quốc tế (WWF) tại Gland, Thụy Sỹ; V. Vinod Goud, T. M. Thiyagarajan và Manisha Agarwal, WWF tại ICRISAT, Ấn Độ; Gina E. Castillo và Timothy Mahoney ( 2008-2009 ), thuộc tổ chức Oxfam Mỹ tại Boston Hoa Kỳ; Brian Lund, thuộc tổ chức Oxfam Mỹ, văn phòng khu vực Đông Nam Á, Phnôm Pênh, Cam-pu-chia; Lê Nguyệt Minh, thuộc tổ chức Oxfam Mỹ, văn phòng khu vực Đông Nam Á, Hà Nội, Việt Nam; Erika Styger, thuộc tổ chức Africare ( 2007-2010 ), Timbuktu, Mali;  Norman Uphoff, thuộc Đại học Cornell , Ithaca, Niu-óoc, Hoa Kỳ và Olivia Vent, Điều phối xuất bản, Ithaca, Niu-óoc, Hoa Kỳ.

Cuốn sách cung cấp những thông tin về kinh nghiệm làm SRI của ba tổ chức WWF, Oxfam cà Africare tại Ấn Độ, Mali và Việt Nam.

Xin mời Quý vị quan tâm nhấn vào đường link dưới đây để download toàn bộ nội dung cuốn sách đã được dịch sang tiếng Việt.

“Nhiều lúa gạo hơn cho con người, nhiều nước hơn cho hành tinh”