Làm đất tối thiểu: Làm chơi ăn thật

Trồng khoai tây theo phương pháp làm đất tối thiểu là một đột phá trong nông nghiệp và cần triển khai càng nhanh càng tốt. Khi đưa vào sản xuất đại trà, phương pháp trên có thể giải quyết ba vấn đề lớn của nông nghiệp.

Làm đất tối thiểu: Làm chơi ăn thật

Củ khoai tây sáng bóng và ít dính đất – Nguồn ảnh: Internet

Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Hoàng Thanh Vân cho biết tại Hội nghị Sản xuất khoai tây bằng phương pháp làm đất tối thiểu giữa tháng 1 vừa qua.

Ba vấn đề ông Vân đề cập là giảm công lao động (làm đất, chăm sóc và thu hoạch), sử dụng hết nguồn rơm rạ sau thu hoạch để che phủ (thông thường rơm rạ thường được đốt gây ô nhiễm môi trường và tăng khí thải carbon vào không khí). Đồng thời giảm sự phát sinh gây hại của dịch bệnh, giảm chi phí sử dụng thuốc bảo vệ thực vật.

Theo bà Nguyễn Thị Hoa, Chi cục trưởng Chi Cục Bảo vệ thực vật Hà Nội, trồng khoai tây theo phương pháp làm đất tối thiểu tiết kiệm được công lao động từ 28 – 47%, tương đương với 4,2- 12,6 triệu đồng/ha. Trong đó chủ yếu giảm công làm đất và công thu hoạch. Năng suất cao hơn từ 8,27 đến 24,93%; tăng hiệu quả kinh tế cao hơn từ 10 đến 20 triệu đồng/ha.

Phương pháp mới do ông Ngô Tiến Dũng, Cục phó Cục Bảo vệ thực vật đề xuất thực hiện cách đây hơn ba năm. “Năm 2008, tôi sang Quảng Tây công tác được nghe kể việc nông dân Trung Quốc trồng khoai tây bằng rơm”, ông Dũng – người đồng thời cũng phát động trồng lúa cải tiến SRI cho biết: “Với sự trợ giúp từ Chương trình IPM – Rau của FAO và tổ chức Oxfam, từ 2008, Chương trình IPM Quốc gia – Cục Bảo vệ thực vật đã phối hợp với một số Chi cục Bảo vệ thực vật và bà con nông dân phát triển kỹ thuật trồng khoai tây mới này”.

Đến nay, phương pháp mới mẻ này đã được triển khai trên diện tích ruộng rộng 430 ha ở hơn 20 tỉnh thành phố (Hà Nội, Thái Bình, Nam Định, Ninh Bình, Hải Phòng….). Trong đó, Hà Nội là 170 ha và Thái Bình là 130 ha.

“Nếu đưa vào sản xuất đại trà, diện tích khoai tây theo phương pháp làm đất tối thiểu có thể là 5.000 – 7.000 ha”, người đứng đầu ngành nông nghiệp Hà Nội cho biết. Hiện nay, diện tích trồng khoai tây trên cả nước khoảng 10.000 – 11.000 ha. Tuy nhiên, theo ước tính diện tích này mới chiếm khoảng 10% diện tích đất có thể trồng khoai tây.

Không còn chỗ chứa khoai

Khác với cách làm truyền thống, phương pháp làm đất tối thiểu không cần cày đất vun luống mà chỉ cần tạo rãnh thoát nước xung quanh ruộng, sau đó phủ rơm rạ lên. Người nông dân giảm bớt thời gian chăm sóc cho cây như tưới nước, bón phân chuồng và phân lân. Theo Chi cục bảo vệ thực vật Thái Bình – đơn vị có ba năm kinh nghiệm triển khai, trồng khai tây theo phương pháp mới giảm 192 ngày công/ha so với phương pháp truyền thống nhưng năng suất tăng cao hơn từ 9,77 -10,55%.

 

 “Trồng khoai tây theo phương pháp làm đất tối thiểu tiết kiệm được công lao động từ 28 – 47%, tương đương với 4,2- 12,6 triệu đồng/ha” – Bà Nguyễn Thị Hoa, Chi cục trưởng Chi Cục Bảo vệ thực vật Hà Nội.

Giảm ngày công là một ưu điểm quan trọng bởi hiện nay chi phí lao động khá cao, nhất là khâu làm đất, chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh trong khi nguồn lao động ở nông thôn thuyên giảm do chuyển sang làm dịch vụ, đi lao động hay kinh doanh ngành nghề khác.

Một điểm đặc biệt là khoai tây – cây vụ đông mọc lên trong rơm rạ nên mẫu mã đẹp hơn, củ sáng bóng vì không dính nhiều đất và dễ thu hoạch. “Do củ khoai phát triển trong môi trường rơm rạ nên củ phát triển hơn trồng theo phương pháp cũ”, anh Nguyễn Mạnh Phương – Trạm trưởng Trạm bảo vệ thực vật Hà Đông cho biết. Hiện nay, trạm của anh Phương đang trồng 2ha theo phương pháp mới.

Do trồng theo phương pháp mới ít tốn công lao động nên những người cao tuổi cũng có thể tham gia. Bà Đắc Thị Lộc, 54 tuổi ở thôn Hoa Sơn, huyện Ứng Hòa, Hà Nội hiện đang trồng 8 luống khoai theo phương pháp làm đất tối thiểu. “Tôi thấy dễ làm nên năm sau sẽ mở rộng diện tích trồng ra 2 -3 sào” (1 sào Bắc Bộ = 360m2 – PV) , bà Lộc cho biết. “Nhà tôi hiện còn hai vợ chồng già làm nông, con cái ra thành phố làm hết.”

Bà con nông dân thu hoạch khoai tây trồng theo phương pháp mới. Ảnh: Ngô Tiến Dũng – Cục BVTV

Tuy nhiên, do dễ làm và hiệu quả kinh tế cao nên nhiều nông dân tỏ ra lo ngại về tính khả thi của phương pháp khi mới tiếp cận. Anh Trần Văn Hải, chủ nhiệm hợp tác xã Trần Đăng, thuộc xã Hoa Sơn, huyện Ứng Hòa, Hà Nội đã gặp sự phản đối của vợ khi quyết định trồng 4 sào khoai tây theo phương pháp mới. “Vợ tôi cằn nhằn và nói muốn dành thời gian làm tăm hơn là trồng khoai tây”, anh Hải vui vẻ nhớ lại: “Nhưng giờ cô ấy vẫn làm tăm và đang lo không biết tìm đâu chỗ để khoai tây”. Bốn sào ruộng của vợ chồng chủ nhiệm Trần Văn Hải thu hoạch được bốn tấn khoai tây, đây là năng suất khoai tây cao nhất (1 tấn/sào) mà anh Hải có được. Trong khi đó, láng giềng của anh trồng giống tương tự nhưng theo phương pháp cũ thì năng suất chỉ đạt 8 tạ/sào.

Bởi vậy, không có gì lạ khi phương pháp làm đất tối thiểu nhận được sự hưởng ứng của người nông dân ở 20 tỉnh thành mà còn nhận được sự đánh giá cao và ủng hộ của nhiều nhà lãnh đạo nông nghiệp. “Hiệu quả kinh tế tốt, đầu ra đảm bảo do nhu cầu trong nước cao và có thị trường để xuất khẩu”, ông Nguyễn Văn Vương, Phó phòng Cây lương thực, Cục Trồng trọt cho biết: Tôi đề xuất công nhận đây là tiến bộ kỹ thuật, tạo điều kiện thuận lợi cho việc vận dụng chính sách nông nghiệp để mở rộng diện tích khoai tây. Tuy nhiên, trước mắt cần xây dựng qui trình để dễ áp dụng”.

“Không nghi ngờ gì nữa, phương pháp làm đất tối thiểu đã trở thành hiện thực trên đồng ruộng.” – Ông Nguyễn Xuân Hồng, Cục trưởng Cục bảo vệ thực vật nói. Ông Hồng cam kết: Cục sẽ nhanh chóng phối hợp với các chi cục, đặc biệt Hà Nội và Thái Bình – hai địa phương có diện tích trồng khoai tây theo phương pháp mới nhiều nhất, để làm thủ tục công nhận đây là tiến bộ kỹ thuật. “Chắc chắn sẽ được công nhận, vấn đề chỉ là thời gian”, người đứng đầu cơ quan phụ trách thuốc bảo vệ thực vật khẳng định.

Phương pháp mới mang lại hiệu quả kinh tế cao, giảm bớt công lao động nên chắc chắn là cơ hội tốt để các hộ nông dân tăng thu nhập. Bởi vậy, khi phương pháp trồng khoai tây làm đất tối thiểu được công nhận là tiến bộ kỹ thuật, những người dân nghèo và đặc biệt là phụ nữ cần được ưu tiên tiếp cận. “Khi Nhà nước có chính sách hỗ trợ các hộ dân trồng theo phương pháp làm đất tối thiểu thì cần chú trọng đến những hộ gia đình nghèo và phụ nữ là lao động chính”, Bà Lê Nguyệt Minh, trưởng đại diện Oxfam Mỹ tại Việt Nam – tổ chức hỗ trợ thực hiện thử nghiệm áp dụng phương pháp mới trên đồng ruộng cho biết.

Giảm khí thải carbon

 

 “Không nghi ngờ gì nữa, phương pháp làm đất tối thiểu đã trở thành hiện thực trên đồng ruộng.” – Ông Nguyễn Xuân Hồng, Cục trưởng Cục bảo vệ thực vật.

Phương pháp làm đất tối thiểu cũng được coi là góp phần giảm thiểu biến đổi khí hậu. Bởi phương pháp này tận dụng nguồn rơm rạ để che phủ khoai tây. “Thông thường 1kg rơm che phủ 1kg khoai tây”, ông Vân cho biết. Như vậy, diện tích khoai tây càng lớn thì lượng sử dụng rơm rạ càng nhiều và càng có ít rơm rạ bị đốt sau thu hoạch. Điều này góp phần làm giảm lượng phát thải khí nhà kính – một trong những nguyên nhân chính gây nên biến đổi khí hậu. Vì sao như vậy? Bởi ngày nay, người nông dân ít sử dụng rơm rạ làm phân hữu cơ hay chất đốt. Do đó, họ thường đốt trực tiếp trên đồng ruộng. Khí thải carbon sản sinh trong quá trình đốt bay thẳng vào khí quyển vừa gây ô nhiễm không khí vừa góp phần làm gia tăng biến đổi khí hậu.

Ngoài ra, rơm rạ còn là môi trường phát triển thuận lợi cho thiên địch – các sinh vật diệt trừ sâu bệnh. Nhờ đó, hạn chế sử dụng thuốc trừ sâu. “Cây khỏe hơn, giảm tỉ lệ mắc những bệnh thông thường như héo xanh, sương mai hay sâu khoang”, anh Phương cho biết: “Thiên địch phát triển mạnh nên chúng tôi quản lý sâu bệnh dễ dàng hơn và giảm ngày công chăm sóc khoai tây”

Sau khi thu hoạch, thân, lá và rễ khoai tây cùng rơm rạ góp phần làm giàu cho đất, hạn chế phân bón hóa học. Theo Chi cục Bảo vệ thực vật Thái Bình, “nguồn tàn dư cây trồng dùng để phủ trên mặt luống khoai tây làm đất tối thiểu đã bổ sung một lượng mùn đáng kể, làm cho đất tơi xốp, thoáng khí, tiết kiệm được một phần phân bón hóa học.”

2 thoughts on “Làm đất tối thiểu: Làm chơi ăn thật”

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s